Szczególny Dzień (Una giornata particolare),
rok produkcji: 1977
czas trwania: 1h50min
produkcja: Kanada, Włochy
reżyseria: Ettore Scola

Wstęp (krótki opis filmu)
(http://pl.wikipedia.org/wiki/Szczególny_dzień

Włochy, lata 30., dzień przed spotkaniem Hitlera i Mussoliniego. Aktywizują się organizacje faszystowskie. Niewiele osób zostaje w domach, wśród nich gospodyni domowa Antonietta i homoseksualista Gabriele, który został zwolniony z pracy. Obydwoje spędzają ten „świąteczny” dzień w bardzo szczególny sposób, wśród uprzejmości i niedopowiedzeń, pozwalając sobie na przelotne chwile pokoju, zanim rozpocznie się wojenna rzeź.

Kontekst historyczny

(http://esensja.pl/magazyn/2011/06/iso/09,49.html, „W czym tkwi istota męskości?”, Sebastian Chosiński)

Benito Mussolini był pierwszym w dwudziestoleciu międzywojennym dyktatorem, któremu udało się przejąć władzę na drodze (umiarkowanie) pokojowej. Ten były socjalista i nauczyciel z zawodu, stworzył później podstawy ustroju faszystowskiego, który stał się z kolei fundamentem budowy złowrogiego gmachu nazwanego narodowym socjalizmem. Chcąc za wszelką cenę nawiązać do tradycji Cesarstwa Rzymskiego, a w sobie samym widząc wodza (duce) na miarę Juliusza Cezara, Mussolini owładnięty był manią przebudowy społeczeństwa i wyeliminowania z niego – na szczęście nie fizycznego – osób, które nie spełniały narzuconych odgórnie przez przywódcę kryteriów. Tym sposobem – w myśl sentencji, że „we Włoszech wszyscy są mężczyznami” – poza nawias wyrzuceni zostali wszyscy „zniewieściali”, czyli homoseksualiści. Ich prześladowania rozpoczęły się w 1928 roku. Bez udziału sądów, skazywani byli najczęściej na odosobnienie trwające od roku do pięciu lat. Początkowo nie stosowano jednak tej kary zbyt rygorystycznie. Wszystko zmieniło się dopiero na rok przed wybuchem drugiej wojny światowej, kiedy to Włochy przyjęły, na wzór III Rzeszy, prawodawstwo rasistowskie. Dopiero wówczas szykany wobec homoseksualistów zdecydowanie się nasiliły, a wyspy na południe i zachód od Italii zaludniły się skazanymi na internowanie za „zniewieściałość”. Symbolem tych prześladowań stała się przede wszystkim San Domino, jedna z grupy adriatyckich wysepek zwanych Tremiti, leżąca w pobliżu Półwyspu Gargano.

Przez długie lata temat dyskryminacji i nękania homoseksualistów w faszystowskich Włoszech stanowił swoiste tabu; głównie dlatego, że nawet po upadku Mussoliniego i proklamowaniu republiki w 1945 roku stosunek społeczeństwa i władz do nich nie zmienił się znacząco. Jednym z pierwszych, którzy przerwali milczenie, był słynny reżyser Ettore Scola. Nakręcony przez niego, a nominowany między innymi do Oscara i Złotego Globu, „Szczególny dzień” (1977) z Marcello Mastroiannim i Sophią Loren w rolach głównych opowiadał o nieszczęśliwym losie pracownika radia, który z powodu swoich skłonności zostaje wyrzucony z pracy niemal w przeddzień nabierającej symbolicznego znaczenia wizyty Adolfa Hitlera w Rzymie. Pierwsze opracowania historyczne tego zagadnienia pojawiły się dopiero w XXI wieku.